Europake thema hasaren shela miljonura Euro bersheke sar reshipe vash Romengi eksluzja, pala sar phenel o Lumjaki Banka rodipe.
CORDOBA, Aprilje 8, 2010— Europake thema hasaren shela miljonura Euro bersheke andi produktzja thaj taksengi kontributzja sar reshipe vash Romengi eksluzja, pala sar phenel Lumjaki Banka rodipe "Ekonomjaki Pokin vash Romengi Ekskluzja," savi deas e anglune konkluzje avdive ando Dujto Europako Romengo Sumito.
Vakerindoj ko Sumito, Ted Ahlers, Sherutno vash Stratedzja thaj Bukjarimata andi Europaki thaj Mashkarutni Asja Lumjaki Banka, leas prindzaripe vash o progreso kerdo pe Romengi inkluzja ande palutne bersha, numa vi phendeas kadea maj but kotar 10-12 miljonura Roma andi Europa inke si shude avreal o dzivdipe themesko thaj e shajmata save si savoren manushen, “sako progreso si sar jekh bobo panj ando baro ocheano.” Ov liardeas ke Lumjako Bankako Dikhipe si kodo ke “zoraraindoj i inkluzja e Romengo anel chachimos, na numa kotar manushenge chachimata, ba vi kotar jekh ekonomjaki perspektiva.”
Ando phenipe vash anglune resha kotar ‘Ekonomjaki Pokin vash Romengi Ekskluzja’ raporto, Tamar Manuelyan-Atinc, Sherutno vash Manushengo Buhlarimos Departamento andi Lumjaki Banka kotar Europa thaj Mashkarutni Asja, phendeas ke, “E Roma si jekh kotar e maj chorore komuniteta andi Europa thaj naj len kodola vazne sikljarimata ka te dzean ando bukjarimasko sitemo.”
O rodipe kerdeape pe ekonomjake thaj taksenge pokinimata vash eksklusja Romengi andi Czeshka Republika, Bulgarja, Romanja thaj Serbja, thaj arakhel ke o baro majoriteto manushengo Roma save si lashe berhenge bukjake naj len dosta siklearimata ka te aven rode thaj te len buki ando bukjarimasko sistemo. Numa 1 kotar 5 Roma lashe bukjake bershenge andi Czeshka Republika, thaj hanztj sar 1 kotar 8 andi Bulgarja, Romanja, thaj Serbja silen dosta sikljiarimata vash verver bukjarimata. Bukjake manusha kotar o majoriteto manushengo ande thema si 4-var ko 6-var buteder save silen kadala edukirime kalifikatzja.
Teluno levelo vash i kalifikatzja dikhelpe vi andi bukjarimaski rata, savi si karing 22 medja protzentura tal o majoritetosko ande e shtar thema, thaj tzikni pokin, Roma save keren buki len 31 protzentura andi Bulgarja, 48 protzentura maj tele andi Serbja, 55 protzentura maj tele andi Rumanja, thaj 58 protzentura ,maj tele andi Czeshka Republika de sar o majoriteto populatzjengo.
Sar primeri, phenelpe—po maj teluno levelo- kotar bershesko produkto hasarimata dzeal dzi ko 231 miljonura Euro andi Serbia, 367 miljonura Euro andi Czeshka Republika, 526 miljonura Euro andi Bulgarja, ko 887 miljonura Euro andi Romanja. Limita teluni fiskalo bershesko hasarimata si 58 miljionura Euro andi Serbja, 202 miljonura Euro andi Romanja, 233 miljonura Euro andi Czeshka Republika, thaj 370 miljonura Euros andi Bulgarja. Ljindoj aver —bareder—Romani populatzja ginavel(UNDP, 2006), e ekonomiake hasarimata pe sea shtar thema te aven 5.7 biljonura Euro sako bersh, thaj fiskalo hasarimata si 2 biljonura Euro po bersh.
Karing Inkluzivo Barearipe: Tziknjarindoj Siklearimaski har si Ekonomjako Godzjaver Alosaripe Usthajmos
Pala sar phenel Manuelyan-Atinc, "Shutindoj love andi edukatzja sakojekheski—Roma thaj na-Roma—ka te irisaras kadala ekonomikane thaj fiskalo hasarimata ande zoralimos savo ka anel e Romane familje te na maj aven chorore thaj o Europako sotzjeteto ka barvaljol, buteder kotar o gindo ke sigjarelpe but o phurimos e manushengo ando Regjono.”
O rodipe phenel ke maj zorales siklearde Roma shaj te adzukeren maj ucheder pokinimata. Te keras komparatzja Romentza save silen siklearipe primaro, Roma save agorisarde sekundaro levelo siklearimasko shaj te adzukeren te len pokin sar 83 protzentura andi Bulgarja, 110 protzentura andi Czeshka Republika, 144 protzentura maj but andi Romanja, thaj 52 protzentura andi Serbja.
Lasheder bukjaripe lasheder governosko barvalimos. O rodipe sikavel ke e love save pokinenpe vash edukatzja si but maj hantzj de sar governosko barvalimos savo avel, kotar kado paso. Te sea kodola love inkeste kotar barabar bukjarimos avenas investirime ando siklearipe ando them pe sako jekh chavoro Romano bershengo 3-17, e governura ka avelale kodola love te pokinen pe sako jekh chavoro Romengo kotar duj thaj dopash thaj ohtovar i pokin savi on pokinen po siklearipe pe jekh chavoro ando them. Avere vorbentza, o potenztjalo savo si te avel kotar i inkluzja de dural si maj baro de sar investitzjake love, vi atunchi kana on si maj but de sar sea e e love pe jekh siklovno.
Pasha kado fakti si kodo ke andi demografja terni Romani populatzja ka astarela zoralo rolo kana e populatzja maj but phurjol, savi ka trebal te dikerel e neve ekonomjake pharimata pe jekh phureardi populatzja, thaj sigo avela hakjardo ke o sotzjalo thaj ekonomjako argumento si but zoralo ka te na kerelpe khanchi thaj te phandas e jakha, phenel o raporto.
Kontaktura:
Ando Washington: Dorota Kowalska, +1-202-473-2676
dkowalska@worldbank.org
Andi Cordoba: Joost de Laat, +31-6-1750-9333
jdelaat@worldbank.org
Printable version
Email