Szilvia Varró, ljas o 2010 Joseph Pulitzer Memorial Gremjumo vash rodimasko zurnalizmo, na dumult vakeardeas e Bernardosa Rorke kotar Open Society Instituto vash kodo baro ekstremizmo thaj anti-Gypsyismo andi Hungarja.
Szilvia Varró, jekh zurnalisto ko Hungarjako kurkesko Magyar Narancs thaj jekh manushni savi herel rodimata romani initzjativa Romani Initzjativa , sas na dumult bahtjardi e 2010 Joseph Pulitzer Memorial Gremjumo vash rodimatsko zurnalismo. (1) Szilvia hramosardeas ando zurnali jekh serja artikolurengi savi phenelas vash o valo pushkimata thaj bombujmata atakura ande Romane mahale pala soste ashile shov mule thaj but marde thaj phabarde. Oi but hramosardeas vash kodo so barileas o ekstremizmo chachutni phakh kotar o Jobbik partja. O gremjumosko hramosaripe phenel ke i Szilvia dikerel “jekh dikhipe,” lake reshimata silen tala lende fakti; thaj phenel pala late sar pala jekh, savo dzeanel orkana te paruvdel o dikhipe e majoritetosko pe orsavi tematika. Oi vakeardeas e Bernardosa Rorke.
Bernard Rorke: Jobbik zumavel te kerel peske nevo muj sar radikalo de sar faschisto partja. Sar dikhes tu o Jobbik?
Szilvia Varró: Jobbik si jekh puterdo anti-Semitiko thaj rasisto partja savo inzarel populisto phenimata line kotar bangi thaj chachi ekstrema usharade bute dushmanjasa karing e Zidovura thaj Roma. On but mishto dzeangle te keren manipulatzja vash i dar vash o kriminaliteto, savo o Jobbik phangleales e Romendar.
Numa i Jobbikosko zor nashti te avel phendi numa kotar ethnikano dikhipe. Kana sas Europako Parlamentosko alosaripe but terne dine pengo glaso pe lende. Jekh zoralo kotor kotar Hungarjaki populatzja si dosta leske e tzentralne partje, kamen zakono thaj chachipe, thaj na kamen e Romen. Jobbik kerdilo jekh protestosko partja savo shaj te astarel o glaso e mansuhengo po alosaripe save na kamen politika, save dikhen i politikani klasa sar shudri thaj biprofesjonalo. Sotzjeteto siles emotzja vash koruptzja kana si globalno lovengi kriza, numa o bilajmos kerdea normale manusha te aven maj zorales tathjarde kotar i kriza. Ande kadala konditzje i ekstrema chachikani si, thaj dzeanel sar, te hal politikano vacuum inzarindoj totalo- fashcistoni demagogja.
Jobbik si o Chohanochavo kotar iEuropaki ekstrema-chachutni phakh. Sila zorali kombinatzja pe nevi medja thaj komunikatzja thaj laki radikalo shib, thaj i mobilizatzja savi kerel po telune thana thaj i struktura partjaki, deas la i zor te phandelpe e ternendar. Pe jekh rig, Jobbik astardeas soske o governo sotzjalisturengo-liberalo nas len zor thaj dzeanglipe kana sas upral o them pe ohto bersha, thaj hasardeas o shajpe te paruvdel e romenge getoura; hasardeas te marel o chororipe; thaj kerdeas niso ka zutil e micro regjonura save sas but pharearde.
Bernard Rorke: I griza vash o anti-Gypsyism andi Hungarja tzjknjardili de kana ashili pe thaneste i serja mudarimatengi . Sode baro si o levelo e bilashe gindurengo mamuj e Roma akana ? Kotar tiro vorta kontakto ande Romane komuniteta, si othe inke te hakjares dar vaj te daras khanikastar ?
Szilvia Varró: Soske geleas tele trajmasko standard ando them, e Roma si dikhle sar jekh kotar kauza thaj i intolerantza barjol. Vi kana i phandadi Hungarjaki Garda, paramilitaro phakh Jobbik, na maj dur phirel ande Romenge getoura, e Roma inke adzukerel len sako jekh momento. Vi kana othe maj naj mule, mudarimata kontra e Roma andi Hungarja, khonik na ka dzeanjel so sas ande palune duj bersha andi kolektivo memorja e Romengi Ungre. O mesazo sas klaro, thaj mishtes hakjardo; vi kana san jekh studento savo kerel peski buki dragosa thaj phares, vi kana si tut uchi pozitzja, thaj san kotor Hungarjako sotzjeteto— te san Rom shaj te aves mudardo sar o dzjukel. Roma ashile andi trauma andi Hungarja; vi e familja kodole Romengi save sas atakujme thaj mudarde ni line khanchi zutipe kotar kotar Hungarjako stato ka te khosen i trauma thaj i dukh kotar lengo ilo.
(1) O Pulitzer Memorial Gremjumo, savo delpe kotar o bersh 1989 andi baht thaj memorja e Hungarjatar –bjando Joseph Pulitzer, prindzarel e vazne astarimata mashkar Hungarjake zurnalisturengi buki andi hramosardi medja thaj po interneto.
Jekh versja kotar kado artikolo ka dikhelpe ande dive so avena ando Open Society Institute blogo.
__________
Maj tele si trin Anglikane translatzje kotar Szilvia Varró artikolura, kotora kotar lake gremjumosko buki hramosardi ando Magyar Narancs thaj sakodive Népszabadság.
O Shovto: “Phande o Udar pala i Daj “
Magyar Narancs, Augusto 6, 2009
Mária Balog si i shovto viktima kotar i serja mudarimatengi kotar Romane manusha savi maladea ando 2008… I politzja phendeas ke o mudaripe siles konektzja e mudarimatentza anglal, thaj vazdeas gremjumo, vash kodo savo dela informatzja, ko jekh rekordo 100 millionura Hungarjake forintura.
Mária Balog si i shovto viktima kotar i serja mudarimatengi kotar Romane manusha savi maladea ando 2008… I politzja phendeas ke o mudaripe siles konektzja e mudarimatentza anglal, thaj vazdeas gremjumo, vash kodo savo dela informatzja, ko jekh rekordo 100 millionura Hungarjake forintura.
“Miri daj hakearelpe nasul ande laki soba, miri daj hakjarelpe nasul ande laki soba” 13-trine bershengi shejori,Ketrin, tzipilas karing laki bibi Gizella Balog savi avelas karing lengo kher. I bar e khereski nas phagi, numa o udar avrjal sas pharado, thaj o udar palal sas les e lulughja pushkake pe leste. Andre, i Gizella dikhleas ternea shejora savi sas la o gad thaj pantaloni thasade ande rateste. Sas la shuko rat pe laki kor, lako muj sas shuvlo, lake jakha sas zilavo sar i momeli; Beshelas ande pundrende sar kana sas shokujme pe chachi rig ando tzjkno kher. Gizella dikhleas pandzi lulugja pushkake po vast e tzjknea shejako. Pushelas e nepota so sas othe. I tzikni shejori phendeas: “O udar phagilo thaj sea pherdeape ratestar.”
“Szilvia Varró on Kisléta: “Sas Amen Jekh Suno”
Népszabadság Onlaine, Augusto 17, 2009
Népszabadság Onlaine, Augusto 17, 2009
“Naj amen so te hasaras. Vi amare chavore si akana mudarde phendeas o Csaba Csorba, o dad e Róbertosko Csorba, thaj o phuro e Robikasko, liduj mudarde ando Tatárszentgyörgy ando Februarje. O momento kana sas mudarde lesko chavo thaj o nepoto sas o momento kana maladeas i agonja Csaba Csorba 12-chasurengi thaj familjake membrura soske on bi khanchesski zor keren e politzjake save na kamenas te len o nangjardo kartusho thaj e gada thasade ande rateste thaj te ginaven kadal sar proba. Jekh emotzjonalo phenimata astardile andi medja kotar o departamento vash i jag, doktora thaj poltzja vakjarenas upral kon kerdeas dosh thaj zumadindoj te phenen ke e duj manusha mule sostar sas akcidento soske thasadile thuveja. I politzja maj zorales de sea aver rodelas te dosharel averen. Maj palal rode te khosen o doshipe, thaje e but adzukerdi politzjaki investigatzja phandili duje aktzjentza kontra o phiripe profesjonalo. O manusha shaj numa te keren spekulatzja kana sas bari dosh vaj sas profesjonalo inkompetentza vaj sas zorali bipakiv vash e Roma. Si phares te pakjas ke so ulo e romentza sas te avel isto averentza save naj Roma.
Pharado bal: Masimos vash zor andral o Jobbik
Magyar Narancs, Februarje 4, 2010
O zorajpe alosarimasko mangel peski pokin kotar Hungarjaki chachutni ekstrema Jobbik holjardeas thaj dureardeas varesave manush but prindzarde dzi akana sar pakivale ando partjako alosaripe vash Parlamento Europako ando 2009 thaj e pashutne themeske alosarimata. But partjake membrura save kerde opozitzja kontra o Tentralo Komiteto sas shude avri … Jobbik kamel te profitisarel kotar i bari zor savi astardeas ando palutno bersh ande alosarimata vash Europako Parlamento, kana lende avileas jekh bi pakjaimasko thaj bi adzukerdo 15% protzento thaj bishardeas trin MEP ko Brusselo. Andi perjoda savi dzeal anglal o themesko alosarimos, Jobbik kandidatura sas phendo lenge te tziknjaren pengi retorika thaj te tzirdenpen kotar vorbe save si kontra-Zidovura thaj atakujmata kontra-Roma pe sea o vahti kampanjako.
O zorajpe alosarimasko mangel peski pokin kotar Hungarjaki chachutni ekstrema Jobbik holjardeas thaj dureardeas varesave manush but prindzarde dzi akana sar pakivale ando partjako alosaripe vash Parlamento Europako ando 2009 thaj e pashutne themeske alosarimata. But partjake membrura save kerde opozitzja kontra o Tentralo Komiteto sas shude avri … Jobbik kamel te profitisarel kotar i bari zor savi astardeas ando palutno bersh ande alosarimata vash Europako Parlamento, kana lende avileas jekh bi pakjaimasko thaj bi adzukerdo 15% protzento thaj bishardeas trin MEP ko Brusselo. Andi perjoda savi dzeal anglal o themesko alosarimos, Jobbik kandidatura sas phendo lenge te tziknjaren pengi retorika thaj te tzirdenpen kotar vorbe save si kontra-Zidovura thaj atakujmata kontra-Roma pe sea o vahti kampanjako.
Printable version
Email